Osmanlı ve İslam Hukukunda Nafaka Meselesi
A- A A+

Osmanlı ve İslam Hukukunda Nafaka Meselesi

OSMANLI VE İSLAM HUKUKUNDA NAFAKA HAKKI BEKLEME SÜRESİYLE KISITLIDIR; DAİMİ NAFAKA YOKTUR

Talak, fesih ve ölüm gibi bir sebeple evlenmenin sona ermesi halinde, karının başka biriyle evlenmeden beklemesi gereken müddete iddet denir: İddet yani bekleme süresinden gaye, kadının hamile olup olmadığının anlaşılması, vefat eden kocanın hatırasına hürmet ve ric'italakda kocaya karısına dönmesi için düşünme imkanı sağlama ve benzeri maslahatlardır. 
 
İddet, iki çeşittir: 
 
Birincisi, vefat iddetidir. Kocaları vefat eden kadınlar, 4 ay 10 gün vefat iddeti beklerler. Kadın hamile ise, iddet doğumla sona erer. Fasid evlenmelerde, vefat iddeti yoktur, zifaf gerçekleşmişse talakiddeti beklenir. Ric'i talak iddeti bekleyen kadının kocası vefat ederse, artık ölüm iddeti beklemeye başlar; baintalakda ise talak iddetine devam eder. 
 
İkincisi, talak veya fesih iddetidir. Boşanmış veya nikahı feshedilmiş kadınların iddetini, bunları iki guruba ayırarak incelemek gerekir. Kadın hamile ise iddeti doğumla sona erer. Kadın hamile değil ve hayız görüyorsa, bunların iddet süresi üç hayız (kuru') süresidir. Bu, Hanefilerin görüşüdür. Şafii ve Malikilere göre, üç temizlik süresi kadar bekleyecektir. 
 
Küçüklüğünden ve yaşlılığından dolayı hayız görmeyen kadınların iddet süresi ise tam üç aydır. Bu iki devre (15-55) arasında olup da, herhangi bir sebepten dolayı hiç hayız görmeyen yahut bir veya iki defa görüp sonradan hayızdan kesilen kadınların iddeti hususunda fikir ayrılıkları mevcuttur.

Ebu Hanife'ye göre, bu kadınhayızdan kesilme yaşı (sinn-i iyas) olan 55 yaşına kadar bekledikten sonra ayrıca üç ay iddet bekler. Bu görüşün her açıdan bazı mahzurlar doğuracağı ortadadır. Bu sebeple 1917 tarihli Kararname bu konuda Maliki mezhebini esas alarak söz konusu kadınların iddetini"eğer sinn-i iyasa ulaşmışlar ise üç ay, ulaşmamışlar ise 9 ay iddet beklerler" şeklinde hükme bağlamıştır. Aslında Malikilere göre bu süre 12 aydır. 
 
İddetin hukuki sonuçlarını ise kısaca şöyle özetleyebiliriz: 
 
Birinci sonucu, kadının hakkı olan iddet nafakasıdır. Hanefi hukukçulara göre, ric'i ve bain talak ve hatta bazı istisnaları bulunmakla birlikte fesih iddeti bekleyen kadının yiyecek, giyecek ve mesken gibi ihtiyaçlarını kocası giderecektir. Vefat iddeti bekleyen kadının, iddet nafakası hakkı yoktur. 
 
İkinci önemli sonucu kadının iddet süresini müşterek evde geçirmesi ve yas tutması mecburiyetinin bulunuşudur. Buna ihdad denir. 
 
En önemli sonucu da, iddet süresi içinde kadının eski kocasından başka kimse ile evlenememesidir. İddet bekleyen kadınlara evlenme teklifi dahi yapılamaz. 
 
ÇOCUKLARIN NAFAKASI AYRICA DÜZENLENMİŞTİR
 
Füru' Nafakası: Yani çocuk ve torunların nafakasıdır. Bunların nafakası baba ve diğer usul üzerine vaciptir. Bunun için çocuk ve torunların mallarının bulunmaması ve kazanmaya da güçlerinin yetmemesi şartı koşulmuştur.

Güç yetmeme, küçüklük ve hastalık sebebiyle olabileceği gibi, ilim tahsili veya kız çocuğu olması gibi bir sebeple de söz konusu olabilir. Usulün de mali durumunun iyi ve kazanabilecek halde olması gerekir.Şartlar gerçekleşince, erkek çocuğun, emsali kazanmaya başlayıncaya kadar nafakalarını, usulü teminle mükelleftir. Kız çocukta böyle bir şart aranmaz. 

Damad, 1/472 vd.; Molla Hüsrev, I/400 vd.
Damad, I/472 vd.; Molla Hüsrev, I/400-403; HAK, md. 139-149 (özellikle 140. madde); Akgündüz, Külliyat, 329-330; Cin, Boşanma, 112-114; Kadri Paşa, md. 310-323; Karaman, I/328 vd.; Kur’an, Bakara, 228, 234, Talak, 4.
Kadri Paşa, md. 2, 324-33l; Cin, Boşanma, 114-116; Kur’an, Talak, 1; Karaman, 1/330-331.
Damad, I/504-507; Kadri Paşa, md. 295-407; Kur’an, Bakara, 233; Cin, Boşanma, 119-120.
 
Kaynak : Risale Ajans