Lozan Hani Zaferdi?
A- A A+

Lozan Hani Zaferdi?

Prof.Dr.Ahmet Akgündüz sosyal medya hesabından "Lozan Zafer değil, hezimettir" diyerek bir belge yayınladı.
 
Cumhuriyet Gazetesi Kurucusu Yunus Nadi’dem Mustafa Kemal’e: Lozan ile sahada kazandğımız zaferi masada hezimete çeviriyoruz. Ehliyetsiz İsmet Paşa başkanlığındaki hey’eti hemen çekiniz.”
 
Cumhurbaşkanlığı Arşivinde bulunan 1923 tarihli bir belge, Lozan Andlaşmasının bir zafer değil hezimet olduğunu gözler önüne seriyor. Mektubu yazan Yunus Nadi Abalıoğlu (1879 - 28 Haziran 1945), Cumhuriyet gazetesini kuran Türk gazeteci ve siyasetçi. II. Abdülhamid döneminde öğrencilik yıllarında başladığı gazeteciliği Yeni Gün gazetesini ve ardından Cumhuriyet gazetesini çıkararak ömür boyu sürdürdü. Gazeteciliğinin yanı sıra Osmanlı Mebuslar Meclisi'nde mebus, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde altı dönem milletvekilli olarak bulundu. Kurtuluş Savaşı'nda verilen milli mücadeleyi ve Mustafa Kemal’in İnkılablarını kararlılıkla desteklemiş bir kişi.
 
Mektubun muhatabı ise Mustafa Kemal Paşa ve ö dönemde Meclis Başkanı. Mustafa Kemal’e yazdığı mektupta şu noktaların altını çizmektedir:
 
1. Lozan Andlaşmasını Ankara dışında müzakere edilmesinden endişeliyim. Sahada kazandığımızı masada kaybetme tehlikesi vardır.
 
2. Lozan’ın karara bağlanacağı son safhada acınacak kadar kötü bir adam olan İsmet Paşa’nın seçilmesi yanlıştır.

3. İsmet Paşa’yi Gazi’den başka kimse tasvip etmemektedir ve İsmat Paşa utanç verici bir haldedir.

4. Hiçbir andlaşma ebediyete kadar kalacak kadar güçlü değildir; aslında bir paçavradır. Bağımsızlığımızı bununla mı kazandık? Bununla mı devam ettireceğiz?

5. Lozan başımıza çok belalar açacaktır. Bir an önce müzakereler son vermemiz gerekmektedir.

6. Lozan’ı sona erdirecek bir hal öaresini yerine getirirseniz, Kurtuluş Savaşı kadar milleti kurtaracak bir iş daha yapmış olacaksınız.

Mektup aynen şöyle:

“ TBMM Riyaseti, Kalem-I Mahsus Müdiriyeti
Sayı: 50, 1923

Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine;
 
Lozan’ın yeniden akamete uğrayabilmesi endişesinin verdiği huzursuzlukla Zat-ı Devletlerine takdim ediyorum. Vaziyetin Ankara haricindeki mütalaası hayrı müfid olmayabilir. 
 
Lozan’ın son safhasında vaziyeti cidden acınacak kadar müşkil olan bir zat vardır ki, o da İsmet Paşa’dır. Görüyorum ki, bugün onu ortada Zat-ı samilerinden başka düşünecek ve tutacak kimse yoktur. İsmet Paşa’nın düşürüldüğü mevki-i hacalet haysiyet sahibi herhangi bir adamı öldürecek kadar ağırdır. 
 
Hiçbir mu’ahede ebedete biveste olacak kudret-i te’yidiye ile vücud bulmaz. Ve her mu’ahede nihayet bir paçavradır. İstiklalimiiz mu’ahede ile mi kurtardık? Ve mu’ahede ile mi idame edeceğiz? 
 
İyi bir mu’ahede yapabilmek hayaliyle bıraktığımız büyük işin hatır u hayale gelmedik müşkilat ile karşılaşmasından çok korkuyorum. Binaanaleyh mesail-i bakıye zararsız şekle irca’ olunarak ve yalnız olanların değil başka mazarratların dahi def’ ve izalesini münhasıran milletimizin hayatiyetinden bekleyerek şu Lozan’a nihayet vermekliğimiz lüzumuna şiddetle kaniim.
 
Vaziyet-i umumiyemizden aldığım intiba’a göre, hükümeti Lozan’ın hall ü intacına sevk etmekle, memlekete birincisi kadar haiz-i ehemmiyet ikinci bir halas hizmeti ifa buyurmuş olacaksınız. 
 
Sekiz on gün burada kalacağım. Bir emr-i devletleri olursa Polis Müdiiryeti bendenize isal edebilir. Ta’zimatımı te’yid eylerim efendim.
 
Yunus Nadi 
İmza”
Tebrik ederim.
 
Gazi Mustafa Kemal. (Cumhurbaşkanlığı Arşivi, 1923 Belgeleri).
Kaynak : Risale Ajans